کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس

مجموعه: جهان نما ، تاریخ انتشار: ۱۶ / ۱۱ / ۱۳۹۹ ، شناسه: ۳۴۰۷ ، بازدید:۱۷۱

در این پست با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور در مجموعه کاخ سروستان که در زمان بهرام گور ساسانی ساخته شده است ، داشته باشیم ... مجموعه کاخ ساسانی سروستان در استان فارس و در ۹ کیلومتری جنوب شهر سروستان در شهرستان سروستان و محله تزنگ قرار داشته و کل مجموعه ۲۵ هکتار وسعت دارد. این کاخ از سنگ و گچ ساخته شده و ایوانی مربع شکل بخش مرکزی آن را تشکیل می‌دهد که دارای ۱۳ متر طول و عرض، و ۱۸ متر ارتفاع دارد. همچنین در مرکز و حیاط دارای گنبدی می‌باشد.

این بنا همانند کاخ فیروزآباد و کوچکتر از آن است و طاق‌های گنبدی آن با آجر زده شده‌است. این بنا که از با شکوه‌ترین کاخ‌های عهد ساسانی است و شامل یک ایوان ورودی و گنبدی در مرکز و حیاط است. در این کاخ نسبت به بناهای دیگر این دوره از معماری و پلان پیچیده و کامل‌تری استفاده شده‌است. ( منبع:ویکیپدیا )

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران ,

منبع تصویر : ویکی پدیا ، دانشنامه آزاد

 

 ویژگی‌های کاخ ساسانی سروستان :

این کاخ دارای ویژگی‌های زیادی است، که در ادامه به آن‌ها اشاره می‌کنیم:

کاخ ساسانی سروستان از معدود کاخ‌های برجای‌مانده از دوران ساسانی در استان فارس است.
مصالح به‌ کار رفته در این کاخ از نوع سنگ و آجر مقاوم بوده و برای تزئین کاخ نیز از نوعی گچ استفاده‌ شده است.
پلان نقشه و سبک معماری این کاخ نسبت به دیگر بناهای دوره ساسانی و قبل‌تر از آن، پیچیده‌تر بوده و نشان از تکامل معماری در دوره ساسانی دارد.
کاخ ساسانی سروستان شباهت زیادی به کاخ اردشیر در فیروزآباد دارد. شاید بتوان گفت، که این کاخ نمونه کوچک‌تر از کاخ فیروزآباد است، که طاق‌های آن با آجر زده‌شده است.
کاخ سروستان دارای یک تالار پذیرایی بوده و به نظر می‌رسد، که فقط به‌عنوان یک کاخ تفریحی و تفرجگاه و شکارگاه از آن استفاده می‌شده است.
در طاق‌های کاخ سروستان مهارت‌ها و ریزه‌کاری‌های زیبای به‌کاررفته است، که در دیگر بناها با این قدمت، آن‌ها را مشاهده نمی‌کنیم.
در دو طرف این کاخ اتاق‌های باریک کوچکی قرارگرفته است که مقابل هم نیستند. ( منبع : reiseniran.de

 

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر : وب سایت کجارو

 

معماری

نمای اصلی بنا در ضلع جنوبی قرار دارد که شامل یک ایوان مرکزی و دو ایوان کوچکتر در دو طرف است. ایوان مرکزی به تالار اصلی و پس از آن به چهار حیاط متصل می‌شود و دیوار جنوبی تالار مرکزی به یک ایوان جانبی خارجی راه می‌یابد. ایوانی که در سمت شمال کاخ واقع است بوسیله چند پله به محوطه بیرون کاخ مربوط می‌شود اما ایوان بزرگ شرقی به تالار مرکزی و قسمت‌های دیگر بنا ارتباط دارد و در دو طرف این بنا دو اتاق باریک با طاق گهواره‌ای قرار دارد که مقابل هم قرار نگرفته‌اند. استفاده از فیلپوش برای قرار گرفتن گنبدها روی بنا به وضوح دیده می‌شود.

برای تقویت گنبدهای مدور از گوشواره استفاده شده علاوه بر این شیوه، استفاده از ستون‌ها را به عنوان محافظ سقف در اتاق‌ها دیده می‌شود. همچنین تپه‌ها و ناهمواری‌های زمین‌های مجاور نشانگر ابنیه‌ای است که در اطراف کاخ بنیاد بوده‌است. روی هم رفته نقشه کاخ سروستان شیوه بسیار بدیع و جالب معماری عهد ساسانی را به نمایش می‌گذارد. برخی از پژوهشگران معماری ساسانی، با توجه به تکنیک پیشرفته‌تر در طرحی کلی و جزئیات بنا آن را متعلق به اواخر دوران ساسانی می‌دانند و معتقدند که ساخت این بنا یکی از نخستین قدم‌ها در جهت سبک ساختمانی ویژه‌ای بود که معماری گوتیک را می‌توان تحقق نهایی آن دانست.( منبع:ویکیپدیا )

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران ,

منبع تصویر : ویکی مدیا

 

زمان ساخت

برخی از پژوهشگران معماری ساسانی، با توجه به تکنیک پیشرفته‌تر در طرحی کلی و جزئیات بنا آن را متعلق به اواخر دوران ساسانی می‌دانند و معتقدند که ساخت این بنا یکی از نخستین قدم‌ها در جهت سبک ساختمانی ویژه‌ای بود که معماری گوتیک را می‌توان تحقق نهایی آن دانست.

در منابعی تاریخی-جغرافیایی اطلاعاتی در باب کاخ ساسان یافت می‌شود. ابن خردادبه در کتاب المسالک و الممالک پس از توضیحات فراوان در مورد شهر استخر و عنوان اینکه استخر یکی از قدیمی‌ترین شهرهای پارس است، سروستان را یکی از قصبه‌های آن می‌شمارد. او در آن میان از بنایی یاد می‌کند که عظیم بوده و ساختمان آن از سنگ و گچ ساخته شده‌است و مشتمل بر گنبدهای تالار ستون دار، چند ایوان، اتاق‌ها و راهروهای متعددی می‌باشد. او بنای این کاخ را به بهرام پنجم ساسانی نسبت می‌دهند .( منبع:ویکیپدیا )

 

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر: memaran.ir

 

تاریخچه مطالعات بر روی کاخ ساسان سروستان

برای نخستین بار اوزلی بنای سروستان را مورد توجه قرار داد. وی در سال ۱۸۱۰ از آن بازدید کرد و شرحی از آن به عنوان یک بنای آجری با یک سبک معمول دوره اسلامی ارائه کرد. در سال ۱۸۴۰ فلاندن و کست از این محوطه بازدید کردند و یک نقشه افزون بر پنج طرحی که جزئیات قابل توجه آن را برای ما آشکار می‌سازد، تهیه کردند. فلاندن بر این گمان بود که این بنا کاخ بوده و ساختار آن را با تعدادی چار طاقی مقایسه کرده و سپس نتیجه گرفته که به نظر او بنا آتشگاهی از دوره ساسانیان است. مادام دیولافوا، در سال ۱۸۸۰ از سروستان دیدن کرد و نکته‌ای بر تلاش‌های قابل ملاحظه پیشینیان خود نیفزود او با توجه بیشتر به هماهنگی موجود در جزئیات بنا و دقت در معماری آن بر اساس اندازه‌گیری تقریبی، نقشه‌های بس دقیق‌تر از طرح کست و با توضیحات کامل فراهم آورد. تصاویر تهیه شده توسط دیولافوا، کهن‌ترین تصویری است که از بنا داریم و شامل با ارزش‌ترین بخش یعنی تصاویر ساختمان است که به دقت بررسی نشده بود.( منبع:ویکیپدیا )

دیولافوا با اصراری تمام بنا را متعلق به اواخر امپراتوری هخامنشی یا به گمانی به دوره سلوکی می‌دانست و تنها کسی که تاریخ ساسانی را برای آن حدس زد فلاندن بود. نزدیک به ۱۹۱۰ هرتسفلد تصور کرد که تاریخ بنای سروستان به دوره پادشاهی بهرام پنجم (۴۸۰–۴۲۰) می‌رسد. هرتسفلد برای اثبات مدعای خود از گفته طبری بهره جست و آنکه مهر نرسه صدراعظم بهرام پنجم باغی با دوازده هزار درخت سرو کاشت و این را دلیل بیانات خود ذکر کرد.

در مورد این بنا پژوهشگران و باستان شناسان اظهارات متفاوتی ارائه کرده‌اند اما اکثریت قریب به اتفاق محققین و پژوهشگران داخلی و خارجی این اثر را مربوط به دوره ساسانی و به احتمال بسیار زیاد دوره سلطنت بهرام پنجم (قرن ۵ میلادی) دانسته‌اند. برخی با توجه به عدم وسعت کافی و بنایی که در خور یک کاخ شاهی باشد آن را به عنوان آتشگاه معرفی کرده‌اند و برخی دیگر با توجه به گسترش آن که بیش از محدوده یک آتشگاه است مکان را به مثابه یک استراحتگاه یا شکارگاه سلطنتی معرفی کرده‌اند.( منبع:ویکیپدیا )

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر : ایران هتل آنلاین

 

مقایسه کاخ ساسان سروستان با اثر ساسانی در فیروز آباد

آندره گدار در کتاب هنر ایران از کاخ ساسان یاد کرده و معتقد است که «کاخ سروستان به دستور بهرام پنجم (۴۸۰–۴۲۰م) ساخته شده و از کاخ فیروزآباد بهتر حفظ شده‌است. طرح آن از طرح فیروزآباد پیچیده‌تر است و از نظر اصول فنی کاملتر می‌باشد، و در ساختمان طاق‌ها و گنبدها مهارت زیادتر به خرج داده شده و نمای اصلی این بنا در طرف مشرق است…» «در عقب تالاری که گنبد اصلی آن را پوشانده حیاطی است که مانند کاخ فیروزآباد در اطراف آن ساختمان‌های محل سکونت واقع شده اما فاقد قرینه‌سازی است و اتاق‌ها به ابعاد مختلف و رابطه میان آن‌ها خیال پردازانه است؛ بنابراین ترکیب کاخ ساسان اساساً نظیر فیروزآباد است اما در جزئیات آزادتر و متنوع‌تر از آن است. در حقیقت اگر محل پذیرایی آن را منحصر به تالار بزرگ بدانیم برای اینکار بسیار تنگ بوده‌است. از طرفی تالارهای دیگر خیلی وسیع ولی تعدادشان کم اما مجلل هستند و دربهای فراوانی به خارج باز می‌شوند. دور از آن است که آنجا را محل سکونت بدانیم. ایوان و تالار مربع نیز بوسیله دربهای تنگ و باریکی با هم مربوط می‌شوند. محتمل است که ساختمان مزبور که وسعتش یک چهارم کاخ فیروزآباد است منحصراً یک کاخ پذیرایی بوده باشد…»( منبع:ویکیپدیا )

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر : iranmonument.com

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر : iranmonument.com

 

 

کاخ باشکوه سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری کشور ، استان فارس , کاخ باشکوه , سروستان ، قدیمی‌ترین گنبد آجری ، استان فارس ,  گنبد آجری , مجموعه کاخ سروستان , کاخ سروستان , ساسانی , شهر سروستان , روستای نظرآباد , جهان نما , دیدنی های ایران , ستاوین , ستاوین ایران , دوران ساسانی , فارس , فیروزآباد ,

منبع تصویر : iranmonument.com

 

تذکر : استفاده از مطالب وب سایت ستاوین ( شبکه هنر و معماری ستاوین ) فقط با ذکر منبع و لینک بلامانع است . کلیه حقوق، محتوا و طراحی سایت متعلق به وب سایت ستاوین می‌باشد. در غیر این صورت مراتب از طریق مراجع قانونی پیگیری خواهد شد .

دوستان و همراهان عزیز ستاوین ( شبکه هنر و معماری ستاوین ) ، با نظرات و پیشنهادات سازنده خود ما را در ارائه هر چه بهتر مطالب و اهداف مان، که همانا ارتقا جایگاه و فرهنگ معماری می باشد ، یاری کنید . منتظر دیدگاه های شما عزیزان هستیم . . .

آیا تمایل دارید نام ، برند و محصولات شما برای مخاطبین ما نمایش داده شود؟ ( اینجا کلیک کنید )

ترجمه شده توسط تحریریه ستاوین - (علیرضا اورعی)

تبلیغات

شبکه هنر و معماری ستاوین

استفاده از محتوای سایت با ذکر منبع و درج لینک بلامانع است . کلیه حقوق مادی و معنوی , محتوا و طراحی متعلق به شبکه هنر و معماری ستاوین می باشد .