خانه باغ گوراکپور ، W5 Architects ، هند

در این محتوا با شبکه هنر و معماری ستاوین همراه باشید تا نگاهی به خانه باغ گوراکپور؛ اثری از استودیو W5 Architects در هند داشته باشیم. خانه باغ گوراکپور گفت‌وگویی نانوشته میان معماری و طبیعت است؛ پاسخی شهودی به زمین، اقلیم و هنرِ ساخت. این پروژه تلاش نمی‌کند خود را تحمیل کند، بلکه با گوش‌سپردن، سازگارشدن و هم‌زیستی، به امتدادی ارگانیک از بستر طبیعی پیرامونش تبدیل می‌شود.

این خانه در میان یک باغ ۲۰ ساله انبه و درختان ساج (Teak) قرار گرفته و بر یک اصل بنیادین استوار است: ساختن بدون حذف. تمامی درختان موجود در سایت حفظ شده‌اند و همین درختان، چیدمان فضایی خانه، شکل‌گیری حیاط‌ها و قاب‌بندی دیدها را هدایت کرده‌اند.

زبان معماری پروژه بر پایه‌ی نفوذپذیری و ارتباط شکل گرفته است. فضاهای دوارتفاعه به‌مثابه حجم‌هایی تنفسی عمل می‌کنند و امکان تعامل عمودی میان طبقات را فراهم می‌آورند؛ جایی که دید، هوا و نور به‌صورت پیوسته در حرکت‌اند. نخستین نور روز تا دورترین گوشه‌های بنا نفوذ می‌کند و نمای آجری ساختمان در طول روز، همگام با حرکت خورشید، چهره‌ای متغیر به خود می‌گیرد.

متریال و craftsmanship | هنرِ ساختِ آهسته

مادیّت، روح این پروژه است. آجرهای نمایان از یک کوره محلی تهیه شده‌اند و از میان آن‌ها، هر سومین آجر به‌صورت دستی و بر اساس بافت و شخصیت بصری انتخاب شده است. چوب ساجی که پیش از آغاز طراحی از زمین پروژه برداشت شده بود، در قالب درها، پنجره‌ها و مبلمان‌های حجمی بازآفرینی شده تا گذشته در کالبد امروز خانه حضور یابد. سفالینه‌های تراکوتا، که محصول شاخص منطقه گوراکپور (ODOP) محسوب می‌شوند، به‌شکلی معکوس در سقف‌ها به‌کار رفته‌اند؛ راهکاری که ضمن کاهش مصرف بتن، گرما و حس لمسی دلپذیری به فضا افزوده است.

فرآیند ساخت

ساخت‌وساز با رویکردی کم‌اثر و دست‌ساز انجام شده است. استفاده از سازه باربر، نیاز به فولاد و بتن اضافی را کاهش داده و در عین حال، به خنک‌تر ماندن فضاهای داخلی کمک کرده است. تمامی مبلمان در محل پروژه ساخته شده و در برابر تولید انبوه، بر ساخت آهسته و آگاهانه تأکید شده است؛ از پایه‌های میز ناهارخوری که از تنه‌های خام ساج شکل گرفته‌اند تا نشیمن‌هایی با بافت حصیری دست‌دوز. این خانه ویترینی از مهارت‌های بومی و craftsmanship در محل است.

جامعه و پایداری | فراتر از فرم ساخته‌شده

معماری تنها درباره فضا نیست، بلکه درباره انسان‌هاست. این خانه باغ بستری برای حضور صنعتگران محلی و زنان کارگر فراهم کرده که در آجرچینی ظریف، بندکشی‌های دقیق و پرداخت سطوح نقش‌آفرینی کرده‌اند. حتی مصالح دورریز نیز بازتولید شده‌اند؛ قطعات سنگی بلااستفاده به دیوار آمفی‌تئاتر جان بخشیده و ضایعات چوبی به آثار هنری دیواری تبدیل شده‌اند. در شهری که ساخت‌وساز مدرن، سرعت را بر مهارت ترجیح می‌دهد، این پروژه مسیر معکوسی را برگزیده و با پذیرش کندی، به ایده‌ها اجازه داده در فرآیند آزمون متریال و ساخت دستی تکامل یابند. تراس‌ها، دک‌ها و فضاهای باغی، امکان زندگی در فضای باز و سایه‌دار را فراهم کرده و چشم‌اندازهایی گسترده به باغ ایجاد می‌کنند؛ ویژگی‌ای که نقش خانه را به‌عنوان پناهگاهی آرام و ترمیم‌کننده تقویت می‌کند.

ژستی ماندگار

خانه باغ گوراکپور در پی تبدیل‌شدن به یک بیانیه نیست، بلکه مخاطب را به کشف دعوت می‌کند. جایی که باد آزادانه از میان دیوارهای نفوذپذیر عبور می‌کند، نور و سایه نقش‌هایی گذرا ترسیم می‌کنند و خودِ فرآیند ساخت، امتدادی از طبیعت می‌شود. این پروژه در حجم، متریال و روش اجرا، نقطه مقابل جهانِ شتاب‌زده امروز است؛ یادآوری اینکه معماری در بهترین حالت خود، هنری صبور و زمان‌مند است که به مکان، زمان و دستان انسانیِ سازنده احترام می‌گذارد.

همراه گرامی، برای مشاهده تصاویر و مستندات بیشتر، در ارتباط با موضوع، به بخش «تصاویر بیشتر» مراجمعه کنید.