دژ الموت در فهرست جهانی یونسکو؛ ثبتِ یک منظومه دفاعی در حافظه جهان

سی‌امین اثر تاریخی ایران ،پرونده «دژ الموت و استحکامات دفاعی وابسته به آن» در استان قزوین ، یک‌شنبه (۴ مرداد) در نشست چهل و هشتم کمیته میراث جهانی یونسکو در شهر بوسان جمهوری کره ثبت گردید.این اقدام ارزشمند نتیجه تلاش های مستمر حمیده چوبک، باستان‌شناس برجسته و مدیر پایگاه میراث فرهنگی این اثر می باشد.

چوبک که متولد سال ۱۳۳۱ در بوشهر است،دوره کارشناسی ارشد باستان شناسی را در سال 1362 در دانشگاه تهران با رساله «افکار شناسی سفالینه های اسلامی »به اتمام رسانید . سپس  تحصیلات دکتری خود را در رشته باستان‌شناسی با گرایش اسلامی در دانشگاه تربیت مدرس به پایان رسانید. این پژوهشگر با تکیه بر تخصص خود در سفالینه‌های اسلامی، مدیریت پایگاه میراث فرهنگی قلعه الموت را برعهده گرفت. او در دوران مدیریت خود، کاوش‌های علمی گسترده‌ای را برای آزادسازی بخش‌های مدفون دژ و مستندسازی یافته‌ها هدایت کرد.

دژ الموت در منطقهٔ الموت قزوین، شمال شرقی روستای گازرخان و در فاصلهٔ حدود ۱۰۵ کیلومتری از قزوین قرار دارد.الموت به معنای آشیانهٔ عقاب است.  این قلعهٔ مقر فرماندهی  حسن صباح، بنیان‌گذار اسماعیلیان بوده است که شامل مجموعه‌ای زنجیره‌ای از هفت قلعه و استحکام تاریخی شامل الموت، لمبسر، نویذرشاه، شمس‌کلایه، قسطین‌لار، شیرکوه و ایلان می باشد. این شبکه دفاعی در دره‌های الموت شرقی و غربی و دامنه‌های جنوبی البرز قرار دارد.

این مجموعه که در سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی توسعه یافته، نمونه‌ای شاخص از پیوند میان معماری دفاعی، جغرافیا و مدیریت سرزمین است. در اینجا استحکامات صرفاً به‌عنوان دیوار و برج تعریف نمی‌شوند، بلکه بخشی از یک سازمان فضایی پیچیده‌اند که با بستر طبیعی ادغام شده و از موقعیت کوهستانی برای دفاع، کنترل و پایداری استفاده می‌کند.